+40°C dan yuqori harorat: Ekstremal issiqda sog‘liqni qanday asrash mumkin

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, ekstremal issiq inson salomatligi uchun eng xavfli ob-havo omillaridan biridir. U suvsizlanish, issiqdan holdan toyish va issiq urishiga olib kelishi, shuningdek yurak xuruji, insult hamda surunkali kasalliklarga chalingan odamlarda boshqa asoratlar xavfini oshirishi mumkin.

Yaxshi tomoni shundaki, bir nechta oddiy tavsiyalarga amal qilish orqali bu xavflarning aksariyatini kamaytirish mumkin.

Chanqashni kutmang

Issiq havoda organizm odatdagidan tezroq suyuqlik yo‘qotadi. Biroq chanqash hissi darhol paydo bo‘lmaydi.

JSST kun davomida, hatto chanqamagan bo‘lsangiz ham, muntazam ravishda oz-ozdan suv ichishni tavsiya qiladi. Eng yaxshi tanlov – oddiy ichimlik suvi.

Quyosh ostida kamroq vaqt o‘tkazing

Imkon qadar sayr, jismoniy mashg‘ulotlar va ochiq havodagi ishlarni ertalab yoki kechki paytga rejalashtiring.

Kunning eng issiq vaqtida bino ichida qolish yoki soyada bo‘lish tavsiya etiladi. Agar uzoq vaqt tashqarida bo‘lishga to‘g‘ri kelsa, tez-tez tanaffus qiling va og‘ir jismoniy mehnatdan saqlaning.

Uyni salqin saqlang

JSST kunduz kuni xona kamroq qizishi uchun deraza va pardalarni yopib turishni, xonalarni esa kechasi va erta tongda shamollatishni tavsiya qiladi.

Agar uy juda issiq bo‘lsa, imkon qadar bir necha soatni konditsioner o‘rnatilgan jamoat joyida – masalan, savdo markazi yoki boshqa salqin binoda o‘tkazishga harakat qiling.

Yengil kiyining

Yengil rangdagi, keng va havo o‘tkazadigan kiyimlar organizmga issiqlikni yaxshiroq chiqarishga yordam beradi.

Bosh kiyim va quyoshdan himoyalovchi ko‘zoynakni ham unutmang. Ular nafaqat quyosh nurlaridan himoya qiladi, balki issiqni yengilroq o‘tkazishga ham yordam beradi.

Bolalar va uy hayvonlarini mashinada qoldirmang

Hatto «atigi bir necha daqiqaga» bo‘lsa ham. Quyosh ostida turgan avtomobil juda tez qizib ketadi va bir necha daqiqa ichida hayot uchun xavfli haroratga yetishi mumkin.

Qachon shoshilinch tibbiy yordam chaqirish kerak

Organizm qizib ketayotganining ilk belgilari:

1. kuchli holsizlik;
2. bosh og‘rig‘i;
3. bosh aylanishi;
4. ko‘ngil aynishi;
5. mushaklarning tortishishi;
6. kuchli chanqash.

Agar odamning hushi chalkashsa yoki u hushini yo‘qotsa, terisi juda issiq bo‘lsa va tana harorati keskin ko‘tarilsa, bu issiq urishining belgisi bo‘lishi mumkin.

Bunday vaziyatda darhol tez yordam chaqiring. Jabrlanuvchini salqin joyga olib boring va shifokorlar yetib kelguniga qadar nam sochiq yoki salqin suv yordamida tanasini sovita boshlang.

Ekstremal issiq yangi odatiy holatga aylanmoqda

JSST va Jahon meteorologiya tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, iqlim o‘zgarishi tufayli dunyoning deyarli barcha hududlarida issiq to‘lqinlari tobora tez-tez kuzatilmoqda va uzoqroq davom etmoqda.

Bu shuni anglatadiki, ekstremal issiq endi kam uchraydigan hodisa emas, balki moslashishga to‘g‘ri keladigan yangi voqelikka aylanmoqda. Yoningizda suv olib yurish, imkon qadar soyada dam olish va o‘zingizni qanday his qilayotganingizga e’tibor berish oddiy odatlardek tuyulishi mumkin. Ammo aynan shu odatlar eng issiq kunlarni sog‘liq uchun jiddiy oqibatlarsiz o‘tkazishga yordam beradi.