Dronlar, sun’iy yo‘ldoshlar va sun’iy intellekt: texnologiyalar Qozog‘iston qishloq xo‘jaligini qanday o‘zgartirmoqda

Bu o‘zgarishlar muhokama qilingan asosiy tadbirlardan biri Qozog‘iston Dehqonchilik va O‘simlikchilik ilmiy-tadqiqot institutida bo‘lib o‘tgan “Dala kuni – 2026” seminari bo‘ldi. Tadbirda Qishloq xo‘jaligi vazirligi vakillari, olimlar, fermerlar va agrotexnologiyalar ishlab chiquvchilari ishtirok etdi.

Bugun qanday texnologiyalar qo‘llanilmoqda?

Seminarda qishloq xo‘jaligi ekinlarining yangi navlari, zamonaviy sug‘orish tizimlari, aniq dehqonchilik texnologiyalari hamda agroishlab chiqarish uchun mo‘ljallangan raqamli yechimlar namoyish etildi.

Alohida e’tibor dalalarni kuzatishda qo‘llanilayotgan dronlar, tuproq holatini nazorat qiluvchi sensorlar va ekinlar haqidagi ma’lumotlarni deyarli real vaqt rejimida taqdim etuvchi raqamli platformalarga qaratildi. Bunday texnologiyalar muammolarni erta aniqlash, sug‘orishni aniqroq rejalashtirish hamda o‘g‘itlar va o‘simliklarni himoya qilish vositalaridan samaraliroq foydalanishga yordam beradi.

Qozog‘iston Qishloq xo‘jaligi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatdagi xo‘jaliklarda GPS bilan jihozlangan qishloq xo‘jaligi texnikasi, dalalarning elektron xaritalari, sun’iy yo‘ldosh monitoringi va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari bosqichma-bosqich joriy etilmoqda. Raqamli texnologiyalar chorvachilikda ham qo‘llanilib, hayvonlarni elektron identifikatsiya qilish va podalarni raqamli boshqarish tizimlari rivojlantirilmoqda.

Seminarda so‘zga chiqqan qishloq xo‘jaligi vaziri o‘rinbosari Azat Sultanov raqamlashtirish tarmoqni rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolayotganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, zamonaviy texnologiyalar ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, iqlim o‘zgarishlariga moslashish va mamlakatning oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlashga xizmat qiladi.

Keyingi bosqich – sun’iy intellekt

Hukumat 2025 yilda taqdim etilgan qishloq xo‘jaligini raqamlashtirish dasturini amalga oshirishni davom ettirmoqda.

Dastur tuproq holatini tahlil qilish, davlat subsidiyalariga arizalarni avtomatlashtirilgan tarzda rasmiylashtirish hamda ekinlar holatini dronlar yordamida kuzatish uchun sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etishni nazarda tutadi.

Mazkur yechimlarning aksariyati hozircha joriy etish yoki pilot sinov bosqichida. Hukumat baholashicha, kelajakda sun’iy intellekt, sun’iy yo‘ldosh monitoringi va boshqa raqamli texnologiyalardan foydalanish hosildorlikni oshirish va suv sarfini kamaytirishga yordam berishi mumkin.

Raqamlashtirish – kengroq strategiyaning bir qismi

Qishloq xo‘jaligini raqamlashtirish Qozog‘istonning iqtisodiyotni zamonaviy texnologiyalar asosida rivojlantirishga qaratilgan umumiy strategiyasining bir qismidir.

2-iyul kuni Xorijiy investorlar kengashi yig‘ilishida Prezident Qosim-Jomart Toqayev sun’iy intellekt va avtomatlashtirish yangi qishloq xo‘jaligi inqilobining asosiga aylanayotganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bugungi kunda Qozog‘istonda 200 dan ortiq qishloq xo‘jaligi korxonasi “aqlli ferma” modeli asosida faoliyat yuritmoqda. Shu bilan birga, davlat qishloq xo‘jaligi yerlarini raqamlashtirishni davom ettirmoqda, fermerlarni qo‘llab-quvvatlash dasturlarini elektron shaklga o‘tkazmoqda va chorvachilik uchun raqamli platformalarni rivojlantirmoqda.

Nima uchun bu muhim?

Bugungi kunda raqamli texnologiyalar qishloq xo‘jaligida shunchaki yangi vosita emas. Ular suvdan samaraliroq foydalanish, dalalardagi muammolarni erta aniqlash va qarorlarni aniq ma’lumotlarga tayangan holda qabul qilish imkonini beradi.

Qishloq xo‘jaligini to‘liq raqamlashtirish vaqt talab qiladi. Shunga qaramay, Qozog‘iston davlat ko‘magi, ilmiy ishlanmalar va zamonaviy texnologiyalarni uyg‘unlashtirib, bu yo‘nalishda dastlabki qadamlarni tashlamoqda. Agar ushbu tashabbuslar izchil davom ettirilsa, yaqin yillarda raqamli texnologiyalar fermerlar faoliyatining ajralmas qismiga aylanishi mumkin.